Уулзалтын үеэр Монгол Ардын Намын сүүлийн 10 жилийн хугацаанд хэрэгжүүлсэн бодлого, нийгэм, эдийн засгийн өсөлт, гадаад хамтын ажиллагааны үр дүн, намын шинэчлэлийн хүрээнд хэрэгжүүлж буй E4 стратеги, ENAM 3.0 цахим системийн талаар мэдээлэл хүргэж, гишүүдийн санал хүсэлт, байр суурийг сонсов.

Намын гишүүдийн зүгээс намын анхан шатны байгууллагын үйл ажиллагааг улам бэхжүүлж, гишүүдийн оролцоо, идэвх санаачилгыг нэмэгдүүлэхэд МАН-ын дарга Н.Учралын дэвшүүлсэн E4 стратеги чухал ач холбогдолтойг онцолж, намын бодлого, үйл ажиллагаа цаг үеийн шаардлагад нийцүүлэн шинэчлэгдэж байгааг сайшаан дэмжиж байгаагаа илэрхийллээ.

Мөн уулзалтын үеэр орон нутгийн хөгжил, намын байгууллагын үйл ажиллагааг идэвхжүүлэх, гишүүдийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр санал солилцож, цаашид хамтран хэрэгжүүлэх ажлын талаар нээлттэй хэлэлцүүлэг өрнүүлэв.

Дорноговь аймгийн Эрдэнэ сумын Монгол Ардын Намын хороо нь дөрвөн жил дараалан аймгийн шилдэг сумын намын хороогоор шалгарсан амжилттай хамт олон бөгөөд намын анхан шатны байгууллагын сайн туршлагыг түгээн ажиллаж байна.

-Манай дүү ажлынхантайгаа “Хөгжилтэй аялал” компаниар зуучлуулж, Манжуур-Хайлаар чиглэлд явсан. Аялалд нь Дорноговийн 37 багш явсан юм билээ. Өнгөрсөн долоо хоногт буюу 16-нд хотод цуглараад явцгаасан. Хөтөлбөрийн дагуу 17-ноос эхлэн тав хоногийн хугацаанд аялал нь дууссан. Ингээд 22-нд наашаа гарна гэж ярьж байсан юм. Гэтэл “Хөгжилтэй аялал” компани буудал, хоолны мөнгөө өнөөх газарт нь төлөөгүй учраас “гаргахгүй” гэсэн асуудал үүссэн юм билээ. “Төлбөрөө төлсний дараа та нарыг явуулна” гэж хэлсэн гэсэн. Багш нарын хувьд аяллын мөнгөө 100 хувь төлсөн байгаа шүү дээ. Менежер эмэгтэй нь дөнгөж ажилд ороод л маргааш нь багш нартай явчихсан учраас “Би энэ асуудлыг мэдэхгүй” гэж хэлсэн гэсэн. Ингээд захирал нь ч утсаа авахгүй, буудалд нь хоёр хоног гарч чадахгүй байсаар өнөөдөр (өчигдөр) наашаа гарах шиг боллоо.

Учир нь цагдаа дуудсан юм билээ. Цагдаа нь “Энэ хүмүүст ямар ч буруу байхгүй. Хоёр байгууллагыг хооронд нь холбоод асуудлыг шийдүүлнэ. Энэ хүмүүсийг явуулах нь зүйтэй. Автобус бэлдэж өгөөд, та нарыг хил рүү явуулъя” гэж хэлсэн тухай ярьж байсан. Одоо бол утаснууд нь холбогдохгүй байна. Тэгэхээр наашаа гарсан байх гэж бодоод байна.

-Нэг хүний 490 мянган төгрөгийн тооцоогоо явахаасаа өмнө захирлынх нь данс руу хийгээд аялалдаа гарсан гэсэн. Тэндээ очоод авах ёстой үйлчилгээнүүдээ авсан юм билээ. Гэтэл буцаад явах болтол төлбөр, тооцооны асуудал үүсээд хоёр хоног саатсан. Гэхдээ хоёр хоног гэдэг багш нарын хувьд чухал шүү дээ. Манай дүү өөрөө математикийн багш, арванхоёрдугаар анги хариуцдаг. Ялангуяа элсэлтийн шалгалт хаяанд тулсан энэ үед хүүхдүүддээ давтлага өгөх ёстой байтал хоёр хоногоор хойшилчихлоо гэж надад ярьж байсан. Нэг хүний 490 мянган төгрөгөөр 37 хүн гэхээр нийт 18 сая төгрөгөөс “Хөгжилтэй аялал” компани өөрсдөө хэдийг нь авч, үйлчилгээ үзүүлсэн компани хэдийг авдаг нь тодорхой байдаг байх. Гэтэл ийм асуудал үүссэнд гайхаж байна.

-Тийм гэсэн. “Хөгжилтэй аялал” компаниар зуучлуулж Хөх хот руу явсан 86 хүн тэндээ буудал ч байхгүй гудманд хоригдсон байгаа гэж сураг сонссон. Гэхдээ тэр талаар нь сайн мэдэхгүй байна. Энэ компани иргэдээс мөнгө авчихаад тухайн газартайгаа төлбөр, тооцоогоо дутуу хийдэг гэсэн хардлага бол төрж байна.

-”Хөгжилтэй аялал” компани маш их сурталчилгаа хийж, олон хүний итгэлийг хүлээсэн газар гэж ойлгож явсан. Гэтэл аяллын төлбөрөө бүрэн төлсөн хүмүүс харийн нутагт буудлын төлбөрийн асуудлаас болж хоёр хоног саатсан нь үнэхээр харамсалтай санагдсан. Ялангуяа багш нар амралтынхаа хугацааг ашиглаад хамт олноороо дурсамж бүтээе гэж явсан хүмүүс байгаа шүү дээ. Иргэдэд анхааруулж хэлэхэд, аяллын компаниудыг сайн судалж яваасай гэж хүсэх байна. Зөвхөн реклам сурталчилгаа, хямд үнэ харахаас гадна тухайн компанийн өмнөх үйлчлүүлэгчдийн сэтгэгдэл, санал хүсэлтийг нягталж үзэх хэрэгтэй юм шиг санагдаж байна. Мөн гэрээ байгуулж байгаа бол ямар үйлчилгээ үзүүлэх, ямар нөхцөлд хариуцлага хүлээх талаар сайн судлах хэрэгтэй. Ер нь аяллын компаниудыг сайн судалж, гэрээ хийж явахгүй бол эрсдэл хаана ч байдаг. Зуны гурван сард хамт олноороо төлөвлөж, гоё дурсамж бүтээх гээд явж байгаа хүмүүст ийм зүйл тохиолдвол онцгүй мэдрэмж төрөх нь ойлгомжтой.

-Тэр хэд өөрсдөө Дорноговь аймгийн цагдаад хандсан гэсэн. Мөн тэндхийн буюу Хятадын цагдаад хандсан гэсэн. Буудлаас гаргахгүй нэг хонолоо гэхээр нь би өчигдөр (уржигдар) оффис дээр нь очтол хүн байгаагүй. Лавлах утаснууд руу нь залгасан ч аваагүй. Фэйсбүүк хуудас руу нь хүртэл бичсэн. Ямар нэгэн хариу өгөөгүй. Тэндхийн цагдаа нь л “Буудлын төлбөр тооцооноос болж энэ хүмүүсийг барьцаалж болохгүй. Ноцтой асуудал. Энэ компанитай чинь бид учрыг нь олж өгнө” гээд “Галыг өөр дээрээ аваад” явуулсан шиг байна. Төлбөр тооцооны асуудал нь шийдэгдээгүй байгаа гэсэн үг.

 

 

Энэхүү төсөл нь аймаг бүрийн түүх, бахархлыг шингээсэн магтаал дууг шинээр туурвиж, тухайн орон нутгийн авьяаслаг хүүхдүүдтэй хамтран олон нийтэд хүргэх зорилготой юм. Төслийн анхны уран бүтээл болох "Дорноговийн магтаал"-д тус аймгийн 500 гаруй авьяаслаг хүүхэд багачууд оролцсон байна. Хөгжмийн зохиолч Б.Эрдэнэбатын зүгээс цаашид 21 аймгийг бүгдийг нь тойрч, нутгийн өв соёлыг шингээсэн уран бүтээлүүдийг үргэлжлүүлэн хийхээр төлөвлөж байгаа юм байна.

Гаалийн газрын нэр бүхий албан тушаалтнууд болон гаалийн бүрдүүлэлт хийдэг этгээдүүд нь Эрүүгийн хуулийн 22.1, 22.4-т заасан эрх мэдэл, албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, бусдаас их хэмжээний хахууль авсан гэмт хэргийг бүлэглэн үйлдсэн байж болзошгүй үйлдэлд Авлигатай тэмцэх газрын мөрдөгч нар Дорноговь аймгийн Сайншанд сум, Гаалийн ерөнхий газрын харьяа Замын-Үүд дэх Гаалийн газарт мөрдөн шалгах ажиллагааг хоёр дахь өдрөө үргэлжлүүлэн явуулж байна.  

Байгаль, цаг уур, улирлын онцлог, шинж чанартай холбоотой хаврын улиралд шар усны үер, ой хээрийн гал түймэр, хүчтэй салхи шуурганд өртөж, иргэд, аж ахуй нэгж байгууллага амь, нас эд хөрөнгөөр хохирох эрсдэлтэй өндөр байдаг.Цаг уурын байгууллагаас гаргасан мэдээллээр агаарын температурын огцом өөрчлөлт үргэлжлэн ажиглагдах, салхи шуурганы давтагдал ихтэй байх магадлал өндөр байгаа тул ой, хээрийн гал түймэр зэрэг болзошгүй гамшгийн эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг Улсын онцгой комисс сэрэмжлүүлж байна.

“Цахимаар нэн тэргүүнд” үндэсний санаачилгын хүрээнд зохион байгуулагдаж буй тус арга хэмжээнд төрийн албан хаагчид, орон нутгийн удирдлагууд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, сурагчид, цэргийн алба хаагчид зэрэг нийгмийн бүхий л бүлгийн төлөөлөл хамрагдаж, өөрсдийн хэрэгцээнд нийцсэн мэдлэг, ур чадварыг эзэмшиж байна.

Сургалтууд нь оролцогч бүрт шууд хэрэгжих практик мэдлэг олгож байгаагаараа онцлог. Тухайлбал, төрийн албан хаагчид хиймэл оюун ухаан болон өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтыг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлэх арга барилд суралцаж байгаа бол иргэд, ахмад настнууд цахим орчинд өөрийгөө болон гэр бүлээ хамгаалах, залилан, кибер эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг эзэмшиж байна.

Харин сурагчид, залуусын хувьд кодчилол, хиймэл оюун ухааны анхан шатны ойлголтыг бодит дадлага, хакатон хэлбэрээр суралцаж, багаар ажиллах, асуудал шийдвэрлэх чадвараа хөгжүүлж буй нь ирээдүйн мэргэжил сонголтод нь чухал нөлөө үзүүлэхээр байна.

Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан сургалтаар цахим орчны хүртээмж, мэдээлэлд тэгш хамрагдах боломжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн агуулгыг түлхүү хүргэж байгаа нь энэ удаагийн арга хэмжээний нэг чухал онцлог болж байна.

Энэхүү олон талт сургалтууд нь зөвхөн мэдлэг олгохоос гадна иргэдийн хандлагыг өөрчилж, “цаасан” сэтгэлгээнээс “цахим” хэрэглээнд шилжих бодит өөрчлөлтийг эхлүүлж буйгаараа ач холбогдолтой юм.

Дорноговь аймгаас эхэлсэн энэхүү санаачилга цаашид орон даяар өргөжин, иргэн бүр цахим орчинд аюулгүй, идэвхтэй оролцдог, мэдлэгтэй хэрэглэгч болох суурийг тавьж байна.

Дорноговь аймагт цэгцрэх хөдөлгөөн өрнүүлж буйд иргэд талархал илэрхийлээд, олон салбарт бугшсан авлига, газрын маргаан, хариуцлагагүй уул уурхайг цэгцэлж өгөхийг Ерөнхий сайд Г.Занданшатараас хүслээ. Тус аймгийн Мандах суманд ноос, ноолуур үнэгүйдэж, малын өвчлөл ихэсжээ. Үүнээс болж малчдын орлого буурсан. Шалтгааныг нь нутгийн иргэд хариуцлагагүй уул уурхайтай холбоотой гэж үзэж байна.

Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн санхүүжилт тасалдсанаас өрийн гинжин хэлхээ үүссэн нь эрүүл мэндийн үйлчилгээг доголдуулах хэмжээнд хүрсэн талаар тэд ярив. Эрүүл мэндийн даатгалын санд үүссэн асуудлыг шалгах ажлын хэсэг байгуулсан Ерөнхий сайдын шийдвэрийг сайшаагаад, хамгийн гол нь бодит үр дүн гаргаж, цэгцлэх ёстой гэж байр сууриа илэрхийллээ. Даланжаргалан, Өргөн сумдын эмнэлэг туулах чадвар сайтай машингүйн улмаас алсын дуудлагад цаг алдах зэргээр тусламж үйлчилгээ нь саатаж байна. Засгийн газрын тэргүүн энэ асуудлыг шийдвэрлэж, сумдад тээврийн хэрэгсэл олгохоор боллоо. 

Дорноговь аймаг 1.6 сая малтай. Харин аймгийн хэмжээнд малын эмч 26 байгаад дүгнэлт хийж, бодлогын дэмжлэг үзүүлэхийг хүсэв. Татварын ачааллаас болж мал эмнэлгийн чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхэлж буй аж ахуйн нэгжүүд бэхжиж чадахгүй байна гэж үзэж байгаагаа илэрхийллээ. Дорноговь аймаг 72 мянга гаруй хүн амтай. Тус аймаг улсаас татаас авдаггүй цөөн аймгийн нэг. Өнгөрсөн онд улсын төсөвт 166.5 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлжээ.

2004 оноос хойш үйл ажиллагаа явуулж буй тус бүсэд 104 аж ахуйн нэгж бүртгэлтэй ч ердөө 15 нь үйл ажиллагаа идэвхтэй явуулж байна. Чөлөөт бүсэд өдөрт дунджаар 400 гаруй хүн, 600 гаруй тээврийн хэрэгсэл зорчиж байгаа юм байна. 2025 онд 3.6 сая ам.долларын борлуулалт хийжээ.

2011-2017 онд БНХАУ-ын хөнгөлөлттэй зээлээр дулааны станц, бохир ус цэвэршүүлэх байгууламж, тэдгээрийн шугам сүлжээ зэрэг дөрвөн багц бүтээн байгуулалт хийжээ. Гэвч уг бүтээн байгуулалтын туршилт, тохируулгыг хэн, хэзээ хийх нь тодорхойгүй байгаа учраас ашиглаж чадалгүй 9 жилийн нүүрийг үзэж байгаа талаар чөлөөт бүсийн удирдлагууд танилцуулав.

Хэрэв суурилагдсан дэд бүтцээ ашиглавал зардал хэмнэх, иргэд, аж ахуйн нэгжүүд тохилог таатай орчинд үйл ажиллагаа явуулах боломж бүрдэх юм. Өнөөдөр чөлөөт бүсэд аж ахуйн нэгжүүд дулаанаа цахилгаанаар шийдэж байгаа юм байна.

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар чөлөөт бүсийн үйл ажиллагаа хангалтгүй байгаад дүгнэлт хийж, олон улсын туршлага, бүс нутгийн онцлог, давуу талд нийцүүлсэн стратеги, төлөвлөлт хийхийг тус бүсийн удирдлагад үүрэг болгов.

Хүйтний эрч чангарч байгаа хэдий ч гол мөрөн, нуур цөөрмийн нийт уртын дагуух мөсний зузаан харилцан адилгүй байгаа тухай мэргэжлийн байгууллагууд анхаарууллаа. Түүнчлэн иргэд, тээврийн хэрэгслийн жолооч нар анхаарал болгоомжтой зорчих, цаг хожих, зам товчлох зэргээр нуурын мөсөн дээгүүр явах, авто тээвэр хийхгүй байх, бага насны хүүхдийг нуурын мөсөн дээр тоглуулахгүй байх, аж ахуйн нэгж, байгууллагууд амралт зугаалгын арга хэмжээ зохион байгуулахгүй байж, тохиолдож болзошгүй эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг уриаллаа.

https://eguur.mn/642629/

-Зуны сар шувтарч байна. Өвөлжилтийн бэлтгэлийн хангах хариуцлагатай цаг үе тулж ирсэн. Засгийн газар хоёр сарын өмнө байгуулагдаад эхний хуралдаанаараа өвөлжилтийн бэлтгэл хангах үүрэг, чиглэлийг холбогдох сайд, аймаг, нийслэлийн засаг даргад өгсөн. Гантай аймаг цөөнгүй байна. Хатуухан авал болохыг сануулсаар байна. Өнөөдөр гэнэтийн шуурхай хуралдаан зарлаж, шалгаж байна гэж ойлгож болно.

Нэн тэргүүнд нөөцийн тогтвортой байдалд онцгой анхаарах шаардлагатай байна. Гантай, зудын эрсдэлтэй аймгуудад мах бэлтгэлтийг оновчтой зохион байгуулах шаардлагатай. ОХУ-аас нийлүүлэх шатахууны үнэ өсөх, хангамж тогтворгүй болох эрсдэлтэй байгаа. Ангарскийн үйлдвэр засварт орно. Цаанаас татахад тээврийн зардал нэмэгдэнэ.

Цэцэрлэг, сургууль хоёр долоо хоногийн дараа эхэллээ. Бэлтгэл ажлыг сайтар хангах шаардлагатай. Үргэлжлүүлээд утааны асуудал эхэлнэ. Ханиад томууны хүндрэлийг хэрхэн бодитой бууруулах, эрсдэлээс сэргийлэх талаар холбогдох байгууллагын бэлтгэлийг өнөөдөр сонсоно.

-Долоодугаар сард гангийн үнэлгээг эхний байдлаар гаргасан. Энэ үнэлгээгээр 330 гаруй сумын 220 гаруй нь өндөр хуурайшилттай буюу гантай байна. Ургамлын гарц тааруу, малын тарга тэвээрэг тааруу байна. Тухайлбал, Өвөрхангай, Баян-Өлгий, Өмнөговь, Дорноговь аймгууд их эрсдэлтэй гэж гарсан. Увс, Завхан, Архангай, Баянхонгор, Төв, Дундговь, Дархан, Сэлэнгэ, Хэнтий зэрэг аймгууд дунд түүнээс дээш эрсдэлтэй. Булган, Хөвсгөл, Орхон аймгууд харьцангуй гайгүй. Гэхдээ эрсдэлүүд байна.

60-70 орчим хувьд нь өвөлжилт хүндрэх эрсдэлтэй гэж мэргэжлийн байгууллагууд дүгнэсэн. Аймаг, орон нутгийн штабуудад дүгнэлтээ хүргүүлсэн. УОК-ийн хуралдаанаар тодорхой үүрэг даалгавар өгсөн. Өвс тэжээлийн бэлтгэл хангах, бусад аймгуудаас хадлангаа хангах. Мах бэлтгэл, малын тэжээл үйлдвэрлэлийн чиглэлд анхаарах. Малын тоо толгойг сайтар тооцож, зүй бусаар хоргодохоос урьдчилан сэргийлэх, эдийн засгийн эргэлтэд оруулах. Отор нүүдлийн бүс нутгийн тооцоо судалгааг хийх, бэлчээрийн маргаан мэтгэлцээн гаргахгүй байх. Зудын эрсдэлийг олон нийтэд хүргэх давтамжийг нэмэгдүүлнэ. Мөн нийслэлийн айл өрхүүдийн түлш, түлээний нөөцийг нэмэгдүүлэх. Дизель түлш, бензин шатахууны нийлүүлэлтийг нэмэгдүүлэх. Татан авалтыг аж ахуй нэгжүүдтэй хамтран хийх. Бодлогын дэмжлэг үзүүлэх шаардлагатай гэв.