Байгаль, цаг уур, улирлын онцлог, шинж чанартай холбоотой хаврын улиралд шар усны үер, ой хээрийн гал түймэр, хүчтэй салхи шуурганд өртөж, иргэд, аж ахуй нэгж байгууллага амь, нас эд хөрөнгөөр хохирох эрсдэлтэй өндөр байдаг.Цаг уурын байгууллагаас гаргасан мэдээллээр агаарын температурын огцом өөрчлөлт үргэлжлэн ажиглагдах, салхи шуурганы давтагдал ихтэй байх магадлал өндөр байгаа тул ой, хээрийн гал түймэр зэрэг болзошгүй гамшгийн эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэхийг Улсын онцгой комисс сэрэмжлүүлж байна.

“Цахимаар нэн тэргүүнд” үндэсний санаачилгын хүрээнд зохион байгуулагдаж буй тус арга хэмжээнд төрийн албан хаагчид, орон нутгийн удирдлагууд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, сурагчид, цэргийн алба хаагчид зэрэг нийгмийн бүхий л бүлгийн төлөөлөл хамрагдаж, өөрсдийн хэрэгцээнд нийцсэн мэдлэг, ур чадварыг эзэмшиж байна.

Сургалтууд нь оролцогч бүрт шууд хэрэгжих практик мэдлэг олгож байгаагаараа онцлог. Тухайлбал, төрийн албан хаагчид хиймэл оюун ухаан болон өгөгдөлд суурилсан шийдвэр гаргалтыг үйл ажиллагаандаа нэвтрүүлэх арга барилд суралцаж байгаа бол иргэд, ахмад настнууд цахим орчинд өөрийгөө болон гэр бүлээ хамгаалах, залилан, кибер эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг эзэмшиж байна.

Харин сурагчид, залуусын хувьд кодчилол, хиймэл оюун ухааны анхан шатны ойлголтыг бодит дадлага, хакатон хэлбэрээр суралцаж, багаар ажиллах, асуудал шийдвэрлэх чадвараа хөгжүүлж буй нь ирээдүйн мэргэжил сонголтод нь чухал нөлөө үзүүлэхээр байна.

Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан сургалтаар цахим орчны хүртээмж, мэдээлэлд тэгш хамрагдах боломжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн агуулгыг түлхүү хүргэж байгаа нь энэ удаагийн арга хэмжээний нэг чухал онцлог болж байна.

Энэхүү олон талт сургалтууд нь зөвхөн мэдлэг олгохоос гадна иргэдийн хандлагыг өөрчилж, “цаасан” сэтгэлгээнээс “цахим” хэрэглээнд шилжих бодит өөрчлөлтийг эхлүүлж буйгаараа ач холбогдолтой юм.

Дорноговь аймгаас эхэлсэн энэхүү санаачилга цаашид орон даяар өргөжин, иргэн бүр цахим орчинд аюулгүй, идэвхтэй оролцдог, мэдлэгтэй хэрэглэгч болох суурийг тавьж байна.

ХЗДХ-ийн дэд сайд Д.Мөнх-Эрдэнэ: Эхнээсээ авахуулаад дуустал гүтгэлэг.  Нүүрсний том оффтэйк гэрээнүүд Л.Оюун-Эрдэнийг ЗГХЭГ-ын дарга, Ерөнхий сайд, ҮАБЗ-ийн гишүүнээр ажиллаж байх үед хийгдсэн гэрээнүүд.

Л.Оюун-Эрдэнийн гарын үсэгтэй, олон арван компаниудтай тэрбум, тэрбумаар шууд гэрээ байгуулсан тушаал, шийдвэрүүд байгаа даа. Цаг өөрчлөгдсөн. Нэг аргаар олон удаа түмэн олныг хуурч, залилж чадахгүй ээ, Уранбураак Л.Оюун-Эрдэнэ ээ! Наад арга чинь удахгүй үнэнд гүйцэгдэнэ. Түүний ярьсан бүх асуудлууд өөртэй нь холбоотой. Дандаа түүний гарын үсэгтэй бичиг баримтууд шийдвэрүүд. Хаа байсан ямар ч оролцоогүй хүмүүсийг татан оролцуулах гэж үзэж байна. Үнэн мөн хурдан тогтоогдоно. Бид нар баримт л ярина. Тэд нар шиг худлаа гүтгэж ярихгүй. Би 2004, 2005 оны үеди Голомт банкинд ажиллаж байсан. Намайг Бодь компанитай холбоотой гэж гүтгэлээ. Энэ хүмүүстэй олон асуудлууд өчнөөн тэрбумаараа АТГ-т яригдаж шалгагдаж байгаа. Зургаан оффтэйк гэрээнүүдийн дөрвөн нь түүний барьж байсан Засгийн газрын үед хийгдсэн байдаг. 

Албаны нууц нэрээр хулгайлгаа далд хийдэг байсныг нь бид хүчингүй болгож, ил болгохоор ажиллаж байгаа. УИХ-д өргөн барьсан байгаа хуулийг яаралтай баталж өгөөч ээ. Ард түмнээс хулгайлсан мөнгийг ил болгоход их чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.

Түүнд Ерөнхий сайд Г.Занданшатар өнгөрсөн нэгдүгээр сарын 28-ны өдрийн Засгийн газрын хуралдааны үеэр эрчим хүчний салбарт үүссэн гэмтэл саатал, цахилгааны хязгаарлалтыг цэгцлэх 30 хоногийн хугацаатай үүрэг өгсөн. Ерөнхий сайд тухайн үед "Б.Чойжилсүрэн сайдад нэг сарын хугацаатай үүрэг даалгавар өгсөн байдаг. 

ДЦС-IV-ын есөн зуухнаас дөрөвт нь гэмтэл гарсан. Мөн ДЦС-V бүтээн байгуулалтыг Х.Нямбаатар даргатай хамтран яаралтай эхлүүл. Бөөрөлжүүтийн цахилгаан станцад тусламж үзүүлж, Баянгийн цахилгаан станцын ажлын явцыг танилцуул. Тог цахилгаан тасарснаас бол иргэдийн аж амьдралд маш хүндрэл учруулж байна. Эрчим хүчний нэгдсэн бодлогоо цэгцэлсний дараа чөлөөлөх ёстой. Асуудлаа шийдэхгүй бол хариуцлага тооцно хэмээн хатуухан сануулга өгөөд үүрэгдсэн.

Гэтэл  өнөөх үүрэг даалгавар биелүүлэх хугацаа хоёр хоногийн дараа дуусах нь ээ. Салбар нь элгээрээ хэвтэж, иргэд нь лаа шүдэнзтэй өвөлжиж, халаалтаа цахилгаанаар шийдсэн олон айл өрх эдийн засгийн багагүй хохирол амссан. Гэвч үүнд хэн ч хариуцлага үүрэхгүй нь тэр бүү хэл Б.Чойжилсүрэн сайд нь алга хавсран бөхөлзөж "Би ажлаа хүлээлгэж өгөхөд өнөөдөр ч, маргааш ч бэлэн байна" хэмээж хэвлэлд ярилцлага өгөөд сууж байна. 

Тэрээр "Эрчим хүчний салбарт хийсэн 22 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын 14 их наяд төгрөг нь хувийн салбарын хөрөнгө оруулалт эзэлж байна. Бид энэ хүмүүсийг эрчим хүчний салбарт хөрөнгө оруулаач гэж аргадаж гүйсний хүчинд ийм хэмжээний хөрөнгө оруулалтыг хийсэн. Бусдыг нь олон улсын хөнгөлөлттэй зээлийн эх үүсвэрээр шийдэх шаардлагатай байна. Жишээлбэл, Улаанбаатар хотод техникийн нөхцөлүүдийг хүссэнээр нь олговол одоогийн 1000 МВт-ын ачаалалтай хүчин чадал хоёр, гуравхан жилийн дотор 3000 МВт-д хүрнэ. Тийм учраас нийслэлийн баруун, зүүн талд 500 кВт-ын хүчин чадалтай дэд станц барьж, дахиад хот дотор дамжуулах түгээх сүлжээг өргөтгөхөд 2 тэрбум ам.доллар хэрэгтэй гэсэн судалгаа гарсан. Энэ мөнгийг хаанаас яаж гаргах вэ гэдгийг судалж, хөөцөлдсөн.

Азийн дэд бүтцийн хөрөнгө оруулалтын банк нэг тэрбум ам.доллараар санхүүжүүлэхэд бэлэн гэдгээ илэрхийлсэн. Монгол Улсын Засгийн газар хүсэлтээ өгчихвөл санхүүжүүлэх юм.

Үүнээс гадна БНХАУ-ын "Экзим" банк 249 сая ам.доллараар санхүүжүүлэхэд бэлэн байгаагаа илэрхийлсэн бол Дэлхийн банк 600 сая ам.доллараар санхүүжүүлнэ гэсэн. Засгийн газар баталгаа гаргавал "Цахилгаан дамжуулах үндэсний сүлжээ" ТӨХК болон "Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ" ТӨХК-ийг нэн хөнгөлөлттэй эх үүсвэртэй зээлээр санхүүжүүлэхэд бэлэн гэдэг байр сууриа Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үед илэрхийлж, Монголд ирж байсан" хэмээн ярив.

Өөрөөр хэлбэл,  Эрчим хүчний салбарыг "аврахад" нийт 2 их наяд төгрөг шаардлагатай гэдэг урьдчилсан тооцоог хийсэн гэдгээ хэлж, шаардлагатай бол 2026 оны улсын төсөвт тодотгол хийх шийдвэрийг Засгийн газраас гаргаж, УИХ дэмжвэл эрчим хүчний салбарт тулгамдсан асуудал шийдэгдэнэ гэдгийг сайд Б.Чойжилсүрэн онцолсон удаатай. Түүний хэлсэн санхүүг нь Засгийн газраас төсөвлөж өгөхгүй бол түүний буруу огтоос биш болж таарах нь ээ дээ. 

"Өвлийн оргил ачааллын үе дуусаагүй байна. Энэ асуудлуудыг чангаруулаад явж байна. Салбарын санхүү эдийн засаг хүндэрсэн байгаа. Тарифыг цаг тухайд нь өөрчилж шинэчилж чадаагүйгээс шалтгаалаад хүндрэлтэй асуудлууд бий. Магадгүй Засгийн газар дэмжээд, төсвийн тодотгол хийж УИХ-аар баталбал энэ асуудал шийдэгдэх болов уу гэсэн байр суурьтай байна" гэж Б.Чойжилсүрэн 30 хоногийн хугацаанд хийж гүйцэтгэсэн ажлаа дүгнэн ярьжээ.

 

Мөн намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Я.Содбаатар, Ерөнхий сайд Г.Занданшатар нар илтгэл тавихаар төлөвлөжээ.  Энэ үеэр МАН-ын дэргэд байгуулсан 11 бодлогын хороо хуралдана. Намын шинэ дүрмээр МАН-ын бага хурал 597 гишүүнтэй болсон билээ. 

Монголын Маркетинг Менежментийн Хүрээлэнгээс жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Grand Awards” наадмаас www.nutag.mn сайт “21 аймгийн мэдээллийг нэгтгэсэн анхны платформ” шагнал хүртлээ. Энэхүү шагнал нь орон нутгийн мэдээллийг төвлөрүүлэн, аймаг бүрийн онцлог, хөгжил, үйл явдал, соёл, нийгмийн мэдээ мэдээллийг нэг дороос хүргэдэг дижитал шийдлийг үнэлсэн онцгой өргөмжлөл юм.

Тус сайт нь Монгол Улсын 21 аймгийн мэдээллийг нэгдсэн платформоор дамжуулан хүргэж, нийслэл–орон нутгийн мэдээллийн тэгш бус байдлыг бууруулах зорилготойгоор үйл ажиллагаа явуулж ирсэн. Аймаг бүрийн Цаг үеийн мэдээ, сурвалжилга, Иргэдийн дуу хоолой, Орон нутгийн бизнес, хөрөнгө оруулалт, Соёл, уламжлал, Нийгмийн асуудал зэрэг олон талт контентыг системтэйгээр түгээж, “нутгийн хөгжил – мэдээллийн хүртээмж”-ийг уялдуулахад анхаарч ажилладаг.

Сэдвийн хүрээнд үндэсний аюулгүй байдалд биоаюулын үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг судлахдаа Үндэсний аюулгүй байдал болон Үндэсний биоаюулгүй байдлын онол арга зүй, хэрэглээний асуудлыг судалж, биоаюулын сөрөг нөлөөллийг бууруулах боломж, арга зам болгон үндэсний хөтөлбөрийг боловсруулсан байна.

 Ингэснээр санал болгосон хөтөлбөр, цаашид авах арга хэмжээг төрийн бодлого, үйл ажиллагаанд хэрэгжүүлэх практик ач холбогдлыг бий болгосон гэдгээрээ ач холбогдолтой юм.  

Дорноговь аймагт цэгцрэх хөдөлгөөн өрнүүлж буйд иргэд талархал илэрхийлээд, олон салбарт бугшсан авлига, газрын маргаан, хариуцлагагүй уул уурхайг цэгцэлж өгөхийг Ерөнхий сайд Г.Занданшатараас хүслээ. Тус аймгийн Мандах суманд ноос, ноолуур үнэгүйдэж, малын өвчлөл ихэсжээ. Үүнээс болж малчдын орлого буурсан. Шалтгааныг нь нутгийн иргэд хариуцлагагүй уул уурхайтай холбоотой гэж үзэж байна.

Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн санхүүжилт тасалдсанаас өрийн гинжин хэлхээ үүссэн нь эрүүл мэндийн үйлчилгээг доголдуулах хэмжээнд хүрсэн талаар тэд ярив. Эрүүл мэндийн даатгалын санд үүссэн асуудлыг шалгах ажлын хэсэг байгуулсан Ерөнхий сайдын шийдвэрийг сайшаагаад, хамгийн гол нь бодит үр дүн гаргаж, цэгцлэх ёстой гэж байр сууриа илэрхийллээ. Даланжаргалан, Өргөн сумдын эмнэлэг туулах чадвар сайтай машингүйн улмаас алсын дуудлагад цаг алдах зэргээр тусламж үйлчилгээ нь саатаж байна. Засгийн газрын тэргүүн энэ асуудлыг шийдвэрлэж, сумдад тээврийн хэрэгсэл олгохоор боллоо. 

Дорноговь аймаг 1.6 сая малтай. Харин аймгийн хэмжээнд малын эмч 26 байгаад дүгнэлт хийж, бодлогын дэмжлэг үзүүлэхийг хүсэв. Татварын ачааллаас болж мал эмнэлгийн чиглэлээр үйл ажиллагаа эрхэлж буй аж ахуйн нэгжүүд бэхжиж чадахгүй байна гэж үзэж байгаагаа илэрхийллээ. Дорноговь аймаг 72 мянга гаруй хүн амтай. Тус аймаг улсаас татаас авдаггүй цөөн аймгийн нэг. Өнгөрсөн онд улсын төсөвт 166.5 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлжээ.